Türkiye’nin Camileri: 26 Eskişehir

Eskişehir, pek çok kişinin aklında öğrenci şehri olarak canlansa da aslında tarihi çok eskilere dayanıyor. M.Ö Hititlerin yerleşmesiyle hikayesi başlayan bu tatlı şehrimiz, Osmanlı döneminde ilk hutbenin okunduğu yer olarak dikkatimizi çekiyor.

“Türkiye’nin Camileri” serimizde bu hafta; Odunpazarı Evleri, Midas Anıtı, Kurşunlu Camii ve Külliyesi, Yunus Emre Türbesi ve Doğanlı Kalesi’yle ün yapmış Eskişehir’i ağırlıyoruz. Keyifli okumalar!

1Kurşunlu Külliyesi

Eskişehir Kurşunlu Camii ve Külliyesi, Odunpazarı semtinde yer almaktadır. Tarihi Odunpazarı Evleri’nin yanında bulunan külliye ve tarihi evler adeta birbirini tamamlar ve sizi geçmişe götürecek bir yolculuğa çıkartır. Çoban Mustafa Paşa tarafından 16. yüzyılın ilk çeyreğinde kurulan külliye, Üs­küdar Payas güzergâhındaki menzil külli­yelerinden biridir. Cami girişinin üstünde yer alan kitabeden ebced hesabına göre 921 (1515) tarihi çıkmaktadır. Topkapı Sarayı Müzesi arşivinde bulunan vakıf kaydına göre, Büyük Kervansaray hariç, külliye içinde bulunan binaların tamamı Vezir Çoban Mustafa Paşa tarafından 1517-1525 yılları arasında inşa ettirilmiş ve muhtemelen 1525 yılında tamamlanmıştır.

Kurşunlu Külliyesi’nin mimarı muhtemelen, Mimar Sinan’dan önce mimarbaşı olan, Acem Ali’dir. Gerçek adı Alaaddin Ali Bey olan Acem Ali (Acem Alisi ya da Esir Ali diye de bilinir) klasik Osmanlı mimarlığında adı bilinen ilk mimarbaşıdır (1519-1537). Külliye; cami, şadırvan, zaviye (küçük tekke), talimhane, harem, imaret, Mevlevi şeyhlerine ait türbe ve iki kervansaraydan oluşmaktadır. Caminin kubbesi kurşunla kaplı olduğundan Kurşunlu Camii adını almıştır. Kare planlı kubbeyle örtülü, beş bölümlü, son cemaat yeri bulunan cami, külliyede kitabeye sahip tek yapıdır.

2Reşadiye Camii

Reşadiye Camii, güzel mimarisiyle ziyaret edenleri büyüleyen bir yapıdır. 1916’da Sultan Reşad tarafından yaptırılan Reşadiye Camii, 1969-1978 tarihleri arasında yeniden yaptırılmıştır. Yapının mimarı Cevat Ülger‘dir. Son cemaat yeri sütunlu ve zemini mermer kaplıdır. Bu cephede, giriş kapısının sağında ve solunda mermer kaplamalı, süslemeli mihrap yer almaktadır. Cami girişi beyaz mermer kapı olup kapı üstü ve alınlık süslemelidir. Cami içi ana mekanın tüm duvardan kalem işi ile süslü olup, ince ve özelliklidir. Mihrap duvarı pencereleri çok yoğun süslemeli vitraylarla süslüdür.

Giriş ve kadınlar mahfili sıra pencereleri hariç diğer pencerelerin hepsi alçı içlik vitraylarla süslüdür. Mihrap, kürsü, müezzin mahfili, minber, kadınlar mahfili korkulukları mermer işlemelidir. Kadınlar mahfili alt ve üst bölümleri revaklar şeklinde yapılmıştır. Camide Osmanlı Cami Mimarisi’nde kullanılan tüm öğeler (pandantif, Türk üçgeni, kemer, kubbe, sütun başlıkları, sütunlar…) ustaca uyarlanmıştır. Ana mekanın üstü tek bir kubbe ile örtülmüştür, iki minaresi ikişer şerefeli olup, şerefe allı süslemelidir. Kubbe ve minare kurşun kaplamadır.

3Hüsrev Paşa Camii

IV. Murad’ın vezirlerinden Hüsrev Paşa tarafından 1631-1638 yılları arasında inşa edilen Menzil Külliyesi’nin en önemli yapısı olan camii, günümüzde sağlam ve kullanıma açıktır. Büyük olasılıkla Bizans dönemine ait bir kilisenin üzerine inşa edilen cami, ters “T” (Zaviyeli) plan tipindedir. Dört yönde yarım kubbelerle desteklenen, ortada büyük bir kubbe ile örtülüdür. 16 ve 17. yüzyılın mimari özelliklerini taşır. Beş cepheli bir çıkıntı içindedir. Her cephesinde bir pencere bulunan bu sekizgen biçimli çıkıntının üstü dilimli bir tonoz şeklindeki yarım kubbe ile örtülmüştür. Böylece burada klasik Osmanlı-Türk mimarisinde pek benzeri olmayan bir plan uygulanmıştır. Buradaki gibi, kıble bölümü köşeli bir çıkıntı halinde harimden dışarı taşan plan özellikleri Tire’de Yeşilimaret ve Edirne’de Beylerbeyi camilerinde de görülmektedir.

Cami, hamam ve kervansaraydan ibaret olan külliye eski kervan ve sefer yolu üzerinde, Seyitgazi ilçesinin doğusunda ve Çifteler ilçesinin güneybatısında eskiden Hüsrevpaşahanı köyü olan, 1989’dan beri Han olarak adlandırılan ilçede bulunmaktadır. Camisi ayakta olan külliyenin kervansarayı artık bütünüyle ortadan kalkmıştır, hamamın ise büyük bir kısmı harabe halindedir. Hüsrev Paşa Camii’nin üzerinde bânisini ve yapıldığı tarihi gösteren bir kitâbe yoksa da külliyenin IV. Murad döneminin sadrazamlarından Hüsrev Paşa’ya (ö.1632) ait olduğu başta vakfiyesi olmak üzere çeşitli kaynaklardan öğrenilmektedir.

4Sivrihisar Ulu Camii

UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde 2016’da yer alan Sivrihisar Ulu Camii Selçuklu döneminden günümüze ulaşan Anadolu’nun nadir ahşap direkli camilerinin en büyüğüdür. Sivrihisar Ulu Camii, Kılıç Mescid Camii’nden minber, hayır hasenat ile minare, Konya’dan Mevlana, İstanbul’dan Hızır Bey, Horasan’dan Hasan bin Mehmet’in safının omuzunda yüzyıllara meydan okuyor. 1274 yılında Mevlana Celaleddin Rumi’nin müritlerinden ve II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in naiplerinden Emineddin Mikail tarafından yaptırılmıştır. Fatih Sultan Mehmet dönemi kadılarından, İstanbul’un ilk kadısı Hızır Bey bu camiyi 1440 yılında onarmıştır. Çatısını 67 adet ahşap direk taşımaktadır.

Minberi ise bir sanat şaheseridir. Anadolu Selçukluları’nın en dikkate değer minberlerindendir. El işçiliği Horasanlı İbn-i Mehmet tarafından, çivi kullanılmadan, geçme (Kündekârı) yöntemiyle yapılmıştır. Ceviz ağacından yapılmış olan minber, ileri doğru fırlamış geometrik bölümler içinde Rumi ve palmetlerle ince işlenmiş dolgular ve ajurlu korkuluk ve şebekeleri ile Selçuklu ağaç işçiliğinin kıymetli eserlerindendir. Minber, 1924 yılında Kılıç Mescit Camii’nden getirtilmiştir. Cami içerisinde, oyma tekniği ile yapılmış dolap kapakları da bulunmaktadır. Kapısında Ayet-el Kürsi işli olan minberin kapı kanatları kapandığında, sivri kemer oluşturan bir şeritte taçlandığı görülür. Üzerindeki kitabesinden ebcet hesabı ile 1245 tarihinde yapıldığı anlaşılıyor.

5Seyyid Battal Gazi Külliyesi

Eskişehir’in önemli kültür miraslarından olan Seyitgazi Seyyit Battal Gazi Külliyesi, içerisinde bir cami ve türbe bulunduruyor. 1208-1209 tarihinde I. Alaaddin Keykubat’ın annesi tarafından yaptırılmıştır. Blok taş işçiliğinde inşa edilmiştir. Osmanlı Dönemi taş ve tuğla işçiliğiyle onarım görmüştür. Kuzey ve batı tarafı sivri kemerli revaklarla çevrilidir. Giriş kuzeyden basık kemerli iki kitabesi bulunan kapıdan sağlanmaktadır. Kapıdan üç küçük kubbe ile örtülü mekana girilir. Bu mekandan cami, Seyyit Battal Türbesi ve mescit odaya geçiş sağlanır.

Cami; kare planlı, sade mihraplı ve minberlidir. Tok kubbe örtüsü yan duvarlardaki sivri kemerlerin taşıdığı tanbura oturmaktadır. Doğusunda ise minaresi vardır.

Diğer Güzel Haberler

ABD’nin Wisconsin eyaletine bağlı Milwaukee şehrinde, İslami bir hayır kurumu, gençleri sokaklardaki tüm olumsuzluklardan uzaklaştırmak için şehrin kuzey yakasında bir gençlik merkezi açtı. Ma’ruf adlı kurumun başkan yardımcılığını ve aynı zamanda icra müdürlüğünü yürüten Elhadji Ba, konuyla alakalı olarak “Biz bunu inancımızın bir gereği olarak yapıyoruz” açıklamasında bulundu. Okumak İçin Tıklayın

Uzun zamandır maaşları ödenmemiş binlerce Gazzeli, Katar’dan gelen yardımlarla maaşlarını aldı. Katar Devleti’nin Filistin toprakları için 9 milyon dolar fon sağlayacağını ilan etmesinin ardından binlerce Gazzeli beklediği hibeye kavuştu. Okumak İçin Tıklayın

Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencileri, fakülte hocaları ve arkadaşlarından
topladıkları sadakalarla, yıllardır ihtiyaç sahiplerine yardım ediyorlar. Yardımsever
öğrenciler, ayrıca, kütüphanesi olmayan köy okullarında kütüphane oluşturup, çocukların
hayal dünyalarına katkı sağlıyorlar. Okumak İçin Tıklayın

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz